Kunsteducatie
2019
Als kunsteducator heb ik ook een visie ontwikkeld op wat voor mij het onderwijzen in de kunsten betekent. Deze is continu in ontwikkeling, ik publiceer hier de onaangepaste versie uit 2019.
Inleiding
Educere, wegleiden uit onwetendheid, opvoeden. “In de wereld zijn, zonder jezelf in het centrum van de wereld te plaatsen” (Meirieu, 2007).
Leren doe je niet alleen, maar altijd in relatie tot elkaar. Zonder het geleerde te toetsen aan een ander kun je niets met je kennis, leren is een vorm van communiceren. Het is een interactie tussen mensen die niet altijd hetzelfde doel nastreven. Tijdens het communiceren kan er een verandering plaatsvinden in het denken, je moet dus bereidt zijn je open te stellen voor die verandering. Zonder de ander gebeurt er niets. In je relatie tot de ander moet je als educator een balans vinden, je moet zoeken naar wat je wilt overbrengen en aan wie. Een leerling moet vanuit een stevige basis zijn kennis opbouwen. Er is een overvloed aan informatie die door digitalisering voor iedereen beschikbaar is. Hoe uitgebreider je eigen kennispalet is, hoe beter je kunt inschatten wat de waarde van die informatie is.
Beelden zeggen meer dan 1000 woorden en die beelden zijn multi-interpretabel, waardoor een dialoog op gang kan komen. Het doel van kunsteducatie voor mij is het tot stand brengen van die dialoog, kunst communiceert en is daardoor uitermate geschikt om na te denken over de maatschappij en de wereld waarin wij leven en je eigen rol daarin. De vorm maakt niet uit, je kunt aan de hand van dans, muziek of een beeldend werk het gesprek aangaan. Het hoeft niet altijd de diepte in te gaan, vorm en ambacht kunnen ook een rol spelen. Hoe is iets gemaakt, waarom zijn die materialen gebruikt of juist niet? Maar ook hoe zelf om te gaan met materiaal, het bedenken van oplossingen en je onderzoekende vermogen aanspreken zijn daar allemaal onderdeel van. Voor mij als kunsteducator stel ik het denken over en door kunst centraal, het gesprek aangaan door het kijken naar kunst en daarop te reflecteren.
Visie [samenvatting]
Wat wil ik teweegbrengen bij anderen door het kijken en ervaren van kunst? Ik wil op zoek naar die verwondering van Marc, die ’s morgens de dingen groet, ik wil de verbeelding toelaten en anderen samen met mij de wereld laten ontdekken. De kunsteducator als rondtrekkende verhalenverteller. Kunsteducatie mag binnen-, maar moet zeker ook buitenschools plaatsvinden. Kunst ervaar je niet alleen, maar binnen een sociale en maatschappelijke context. Je kunt het mooi vinden of lelijk, het biedt in ieder geval ruimte voor dialoog. Die dialoog wil ik helpen op gang te brengen als educator. Waar kijken we naar? Wat houdt ons bezig? Door het gesprek aan te gaan kun je jezelf en de ander verrassen. Daarbij vind ik het belangrijk dat we ons bewust zijn van onze positie in de wereld als West-Europeanen. Onze westerse blik is niet dezelfde als die in Afrika, Azië of Zuid-Amerika. We delen een geschiedenis die ons heeft gemaakt tot wie we nu zijn en daarbij moeten we ons bewust zijn van onze rol die wij hebben gespeeld en nog steeds spelen. Er zijn overeenkomsten en verschillen, maar die staan niet vast en alles is altijd in beweging. Culturen hebben elkaar sinds het ontstaan van de mensheid continu beïnvloed. Het gaat om de dialogen tussen culturen, het delen van al die verschillende perspectieven.
Alles is op een of andere manier verbonden, we worden allemaal beïnvloed en het gaat niet om het hoe, maar over de weg ernaartoe. Niets staat op zichzelf, soms loopt het allemaal niet zoals je verwacht, maar juist in het onverwachte zit het gesprek. Je moet daarom om met Marcus Azzini (Toneelgroep Oostpool, 2018) te spreken “moedig zijn om een dialoog met de ander te beginnen”.
Wat wil ik teweegbrengen bij anderen door het kijken en ervaren van kunst? Ik wil op zoek naar die verwondering van Marc, die ’s morgens de dingen groet, ik wil de verbeelding toelaten en anderen samen met mij de wereld laten ontdekken. De kunsteducator als rondtrekkende verhalenverteller. Kunsteducatie mag binnen-, maar moet zeker ook buitenschools plaatsvinden. Kunst ervaar je niet alleen, maar binnen een sociale en maatschappelijke context. Je kunt het mooi vinden of lelijk, het biedt in ieder geval ruimte voor dialoog. Die dialoog wil ik helpen op gang te brengen als educator. Waar kijken we naar? Wat houdt ons bezig? Door het gesprek aan te gaan kun je jezelf en de ander verrassen. Daarbij vind ik het belangrijk dat we ons bewust zijn van onze positie in de wereld als West-Europeanen. Onze westerse blik is niet dezelfde als die in Afrika, Azië of Zuid-Amerika. We delen een geschiedenis die ons heeft gemaakt tot wie we nu zijn en daarbij moeten we ons bewust zijn van onze rol die wij hebben gespeeld en nog steeds spelen. Er zijn overeenkomsten en verschillen, maar die staan niet vast en alles is altijd in beweging. Culturen hebben elkaar sinds het ontstaan van de mensheid continu beïnvloed. Het gaat om de dialogen tussen culturen, het delen van al die verschillende perspectieven.
Alles is op een of andere manier verbonden, we worden allemaal beïnvloed en het gaat niet om het hoe, maar over de weg ernaartoe. Niets staat op zichzelf, soms loopt het allemaal niet zoals je verwacht, maar juist in het onverwachte zit het gesprek. Je moet daarom om met Marcus Azzini (Toneelgroep Oostpool, 2018) te spreken “moedig zijn om een dialoog met de ander te beginnen”.
Lees verder...
Dit essay is ook opgemaakt in een webversie: Leren over kunst is leren over jezelf